λίθοι, πολύτιμοι

Έτσι ονομάζονται τα ορυκτά (γενικώς κρυσταλλικά, αλλά μερικές φορές και άμορφα) που χρησιμοποιούνται ως διακοσμητικά αντικείμενα εξαιτίας της ωραιότητας, της σκληρότητας και της σπανιότητάς τους, αφού υποβληθούν πρώτα σε ειδική κατεργασία. Διακρίνονται γενικά σε π.λ. και ημιπολύτιμους λίθους (σκληροί λίθοι). Οι πρώτοι είναι πιο σπάνιοι και μεγαλύτερης αξίας, αν και η διάκριση αυτή είναι συμβατική, γιατί οι ημιπολύτιμοι λίθοι γνώρισαν και γνωρίζουν ευρύτατη χρήση για την κατασκευή κοσμημάτων και πολύτιμων αντικειμένων. Η χρήση των π.λ. χρονολογείται από πολύ παλιά. Μνεία τους γίνεται στη Βίβλο, ενώ στους αιγυπτιακούς τάφους βρέθηκαν π.λ. σκαλισμένοι με ανάλογες παραστάσεις. Επίσης, οι αρχαίοι, Έλληνες και οι Ρωμαίοι, γνώριζαν την κατεργασία του διαμαντιού (αναφέρεται στον Θεόφραστο και στον Πλίνιο). Οι τέχνες της κοσμηματοποιίας και της χρυσοχοΐας, όπως και της χαρακτικής και της γλυπτικής (χάραξη σκληρών λίθων, επεξεργασία δακτυλιόλιθων) αποτελούν δείκτη της προόδου κάθε πολιτισμού. Η εμπορική αξία των π.λ. προσδιορίζεται από ορισμένες ιδιότητές τους: το ειδικό βάρος (ενδιαφέρει ιδιαίτερα για τη διάκριση των πραγματικών π.λ. από τις απομιμήσεις)· η σκληρότητα (δηλαδή η αντίσταση της πέτρας στη χάραξη με αιχμηρό αντικείμενο)· το χρώμα (αν και για ορισμένες πέτρες, όπως το διαμάντι και το λευκό ζαφείρι, η απουσία χρώματος δίνει μεγαλύτερη αξία)· ο δείκτης διάθλασης και η διπλοθλαστικότητα. Σκοπός της κατεργασίας των π.λ. είναι η δημιουργία ενός κατάλληλου σχήματος, έτσι ώστε να αναδεικνύονται καλύτερα οι ανακλαστικές τους ιδιότητες (οι ιριδισμοί του φωτός). Γι’ αυτό και υποβάλλονται σε πλευροτομή ή τομή, ανάλογα με τις φυσικές τους ιδιότητες. Οι τύποι τομής που χρησιμοποιούνται περισσότερο είναι κατά επίπεδες ή κατά κυρτές επιφάνειες. Τα πιο συνηθισμένα σχήματα που προκύπτουν κατά την πρώτη περίπτωση είναι το μπριλάντι και η ροζέτα (διαμάντι). Στην περίπτωση κυρτών επιφανειών (οπάλιος, όνυχας, αχάτης κλπ.), τα σχήματα είναι το δάκρυ, το μαργαριτάρι, το αχλάδι κλπ. Όσον αφορά τη χρυσοχοϊκή, οι πιο περιζήτητοι π.λ. είναι το διαμάντι και η ομάδα των π.λ. που προέρχονται από το κορούνδιο. Το διαμάντι είναι ένας σχεδόν απόλυτα καθαρός κρυσταλλικός άνθρακας. Όταν είναι καθαρό είναι άχρωμο και μπορεί με την παρουσία προσμείξεων να λάβει χρώμα κίτρινο, ροζ, γαλάζιο, πράσινο, μαύρο ή γκρίζο. Το κορούνδιο είναι οξείδιο του αργιλίου, με ποικίλες ονομασίες ανάλογα με το χρώμα του, όπως λευκός σάπφειρος (άχρωμο διαυγές), ρουμπίνι (κόκκινο διαυγές), σάπφειρος (κυανό διαυγές), ανατολικός αμέθυστος (ιώδες διαυγές), ανατολικό σμαράγδι (πράσινο διαυγές), ανατολικό τοπάζι (κίτρινο διαυγές) και υάκινθος (καστανοκόκκινο). Στην κοσμηματοποιία, μεγάλη ζήτηση έχουν ο σάπφειρος με σκούρο λουλακί χρώμα (ινδικό), που ονομάζεται αρσενικός σάπφειρος ή με ανοιχτό γαλάζιο (θηλυκός σάπφειρος), το ανατολικό σμαράγδι (δεν πρέπει να συγχέεται με το σμαράγδι που έχει ως βάση τη βήρυλλο, από το οποίο και διακρίνεται από τη μεγαλύτερη σκληρότητα και πυκνότητα) και το ρουμπίνι, που όταν έχει έντονο κόκκινο χρώμα, είναι διαφανές και ακηλίδωτο. Άλλες ποικιλίες π.λ. είναι ο γρανάτης, ο oπάλιος και το τουρκουάζ. Στις σκληρές πέτρες (ημιπολύτιμοι λίθοι) ανήκουν ο χαλκηδόνιος (με τις πολυάριθμες ποικιλίες του, όπως ο αχάτης, ο όνυχας, ο σάρδιος, το χρυσοπράσιο, το καρνεόλιο κ.ά.), ο μαλαχίτης, ο σερπεντίνης, ο ακτινόλιθος (νεφρίτης, σμαραγδίτης κ.ά.) και ο τουρμαλίνης, που βρίσκει μεγάλη χρήση στην κοσμηματοποιία χάρη στη μεγάλη ποικιλία των χρωμάτων του. Ένας από τους πιο γνωστούς πολύτιμους λίθους σε ακατέργαστη κατάσταση, η βήρυλλος ακουαμαρίνα.

Dictionary of Greek. 2013.

Look at other dictionaries:

  • ημιπολύτιμοι λίθοι — Βλ. λ.λίθοι πολύτιμοι …   Dictionary of Greek

  • δακτυλίδι ή δαχτυλίδι — Κρίκος από μέταλλο, συνήθως πολύτιμο, που φοριέται στο δάχτυλο είτε ως κόσμημα είτε ως σύμβολο πίστης είτε ακόμα ως σύμβολο εξουσίας. Η καταγωγή του είναι πάρα πολύ παλαιά και ανάγεται στην εποχή του χαλκού. Το δ. ήταν στην αρχή πολύ απλό, αλλά… …   Dictionary of Greek

  • Ελλάδα - Ιστορία (Βυζάντιο, Τουρκοκρατία) — ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΧΡΟΝΩΝ Η ιστορία του Βυζαντίου, μακρόχρονη και περιεκτική σε γεγονότα, παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον. Οικοδομημένη πάνω στα θεμέλια ενός οργανωμένου και ισχυρού ρωμαϊκού κράτους, κατέληξε σε μια δομή καθαρά… …   Dictionary of Greek

  • λίθος — ο (AM λίθος, ὁ Α και λίθος, ἡ) 1. τεμάχιο πετρώματος ή βράχου, πέτρα, λιθάρι (α. «τρηχὺς λίθος», Ομ. Ιλ. β. «στερεὴ λίθος», Ομ. Οδ. γ. «σοὶ δ αἰεὶ κραδίη στερεωτέρη ἐστὶ λίθοιο», Ομ. Οδ.) 2. ιατρ. σύγκριμα που σχηματίζεται στα διάφορα όργανα και …   Dictionary of Greek

  • πολύτιμος — η, ο / πολύτιμος, ον, ΝΜΑ 1. (ιδίως σχετικά με πρόσ.) εξαιρετικά χρήσιμος, πάρα πολύ, επωφελής, ανεκτίμητος (α. «πολύτιμος φίλος» β. «πολύτιμος μουσοεργός», Ιπποκρ.) 2. αυτός που έχει μεγάλη αξία, βαρύτιμος («πολύτιμοι λίθοι» ορυκτά που… …   Dictionary of Greek

  • OPHIR — signisicat cinerem, seu incinerationem, aut rectius cineream, pulverulentam terram, Ebraice Gap desc: Hebrew Estque nomen regioni et terrae sic dictae ab Ophir filio iectanis, nepote Eberi ex Gen. c. 10. v. 29. utpote qui cum fratre suo Havilah… …   Hofmann J. Lexicon universale

  • Ολυμπία — Αρχαίο θρησκευτικό κέντρο στη βορειοδυτική Πελοπόννησο, όπου υπήρχε περίφημο ιερό του Δία και όπου γεννήθηκαν και διεξάγονταν έως το 393 μ.Χ. οι Ολυμπιακοί αγώνες. Επί χίλια και πλέον χρόνια η Ο. υπήρξε κάτι πολύ περισσότερο από ένα ιερό: υπήρξε… …   Dictionary of Greek

  • Ολύμπια — Αρχαίο θρησκευτικό κέντρο στη βορειοδυτική Πελοπόννησο, όπου υπήρχε περίφημο ιερό του Δία και όπου γεννήθηκαν και διεξάγονταν έως το 393 μ.Χ. οι Ολυμπιακοί αγώνες. Επί χίλια και πλέον χρόνια η Ο. υπήρξε κάτι πολύ περισσότερο από ένα ιερό: υπήρξε… …   Dictionary of Greek

  • έκψηγμα — ἔκψηγμα, το (Α) απόξυσμα, σύντριμμα («τῆς γῆς τὰ ἐκψήγματα» όλοι οι πολύτιμοι λίθοι) …   Dictionary of Greek

  • αλουμίνιο — Χημικό στοιχείο που ανήκει στην τρίτη ομάδα του περιοδικού συστήματος και έχει σύμβολο Al. Έχει ατομικό αριθμό 13, ατομικό βάρος 26,97 και πυκνότητα περίπου 2,7. Δεν συναντάται ελεύθερο στη φύση, αλλά σε ενώσεις. Είναι το πιο διαδεδομένο από τα… …   Dictionary of Greek

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.